203 milyonDünyada boyun ağrısı yaşayan kişi (2020)

%322050'ye kadar beklenen artış

45–74En sık etkilenen yaş aralığı

%50–85Bir kez yaşayanlarda 1–5 yıl içinde tekrar

Nedir?

Kafatasının alt sınırından omuzlara kadar uzanan bölgedeki ağrıdır. Çoğu zaman kaslardan, bağlardan ve omurlar arasındaki küçük eklemlerden kaynaklanır. Tıpta buna mekanik ya da nonspesifik boyun ağrısı denir: ağrı gerçektir ama altında ciddi bir hastalık yoktur.

Ağrı kola ve parmaklara uyuşma, karıncalanma ya da elektriklenmeyle yayılıyorsa bir sinir kökü etkileniyor olabilir. Bu durumu ayrı bir sayfada anlattık: Boyun fıtığı ve sinir sıkışması →

Neden olur?

Saatlerce aynı pozisyonda kalmak: masa başı çalışma, telefona uzun süre eğilmek
Uykuda boynun uzun süre zorlanması ya da ani bir hareketle gelen "tutulma"
Stres, kaygı ve uykusuzluk: kas gerginliğini ve ağrıya duyarlılığı artırır
Hareketsizlik, omuz ve sırt kaslarının zayıflığı
Yaşla birlikte omurgadaki aşınma (kireçlenme). Bu bulgu ağrısı olmayan pek çok kişide de vardır.
Trafik kazasında olduğu gibi ani savrulma yaralanmaları

Boyun ağrısının dört tipi

Fizyoterapi kılavuzları boyun ağrısını dört gruba ayırır. Tedavi de buna göre şekillenir.

Hareket kısıtlılığıyla

Bildiğimiz "tutulma". Boyun bazı yönlere dönmez, ağrı hareketle artar. En sık görülen tiptir.

Baş ağrısıyla

Ağrı boyundan başın arkasına, bazen alna yayılır ve boyun hareketleriyle tetiklenir. Buna servikojenik baş ağrısı denir.

Kola yayılan ağrıyla

Bir sinir kökü etkilenir. Kolda ağrı, uyuşma, karıncalanma ya da güçsüzlük olur.

Boyun fıtığı sayfası →

Hareket kontrolü bozukluğuyla

Çoğunlukla trafik kazası sonrası görülür. Boyun kaslarının koordinasyonu ve dayanıklılığı azalır.

Boyun düzleşmesi ve "kötü duruş" hakkında

Röntgende "boyun düzleşmesi" yazısını görmek birçok kişiyi endişelendirir. 54'ü boyun ağrılı, 53'ü ağrısız 107 kişinin karşılaştırıldığı bir çalışmada iki grup arasında boyun eğriliği açısından fark bulunmadı. Araştırmacılara göre bu tür bulgular ağrının nedeni değil, rastlantısal olarak görülen değişikliklerdir.

Duruş için de benzer bir durum var: herkes için tek bir "doğru duruş" yok. En iyi duruş, sık değiştirilen duruştur. Sorun çoğu zaman pozisyonun kendisinde değil, aynı pozisyonda çok uzun kalmaktadır.

Tedavi

Çoğu boyun ağrısında röntgen ya da MR gerekmez; tanı muayeneyle konur. Tedavi, ağrının tipine ve ne zamandır sürdüğüne göre planlanır.

Hareketli kalmakYatak istirahati ve uzun süre boyunluk önerilmez. Ağrının izin verdiği ölçüde günlük işlere devam etmek iyileşmeyi hızlandırır.
EgzersizTedavinin temelidir. Boyun, omuz ve kürek kemiği çevresini güçlendiren egzersizlerin uzun süren boyun ağrısını orta ile belirgin düzeyde azalttığı gösterilmiştir. Yalnızca germe egzersizleri tek başına yeterli olmayabilir.
Manuel terapiBoyun ve sırt omurgasına uygulanan mobilizasyon ve manipülasyon, egzersizle birlikte ağrıyı ve hareketi iyileştirir. Muayeneden sonra, eğitimli bir fizyoterapist tarafından uygulanmalıdır.
Kuru iğneleme, TENS, lazerUzun süren boyun ağrısında kılavuzlarda destekleyici seçenekler arasında yer alır. Tek başına değil, egzersizle birlikte anlamlıdır.
İlaçlarHekiminizin önerdiği ağrı kesiciler kısa süreli rahatlama sağlayabilir.
Stres ve uykuUzun süren ağrıda stres yönetimi ve düzenli uyku da tedavinin parçasıdır. Nefes egzersizlerine göz atın →

Evde egzersiz

Boyun için altı temel egzersiz

Egzersizleri yavaş ve kontrollü yapın. Hafif bir gerginlik normaldir, keskin ağrıya kadar zorlamayın. Ağrı kola yayılmaya başlarsa o egzersizi bırakın ve fizyoterapistinize danışın.

Çene içe çekme

Dik oturun, gözleriniz karşıya baksın. Başınızı eğmeden çenenizi düz bir çizgide geriye çekin, çift çene yapar gibi. Ensenizin uzadığını hissedin, 5 saniye tutup bırakın.

10 tekrar, günde 2–3 kez

Boyun döndürme

Omuzlarınızı sabit tutun. Başınızı yavaşça sağa çevirin, rahat olan son noktada 2–3 saniye bekleyin, sonra aynı şekilde sola çevirin.

Her yöne 10 tekrar

Yana germe

Sağ elinizle oturduğunuz sandalyenin kenarını tutun. Sol kulağınızı sol omzunuza doğru yaklaştırın. Boynunuzun sağ yanında hafif bir gerginlik hissedeceksiniz. Omzunuzu kaldırmayın.

20–30 saniye tutun, her iki yana 3 kez

Kürek kemiği sıkıştırma

Dik durun ya da oturun. Omuzlarınızı kulaklarınıza kaldırmadan, kürek kemiklerinizi geriye ve biraz aşağıya doğru birbirine yaklaştırın. 5 saniye tutup bırakın.

10–15 tekrar, günde 2 kez

İzometrik güçlendirme

Avucunuzu alnınıza koyun. Başınızı hareket ettirmeden elinize doğru hafifçe itin, eliniz de karşı koysun. Aynısını başınızın arkası ve iki yanı için tekrarlayın. Kuvvetin yarısını kullanmanız yeterli.

Her yöne 5 saniye, 5 tekrar

Göğüs omurgasını açma

Sırtı alçak bir sandalyeye oturun, ellerinizi ensenizde birleştirin. Sandalyenin üst kenarını dayanak alarak göğsünüzü tavana doğru açın ve hafifçe geriye esneyin. Boynunuzu değil sırtınızı esnetin.

5–10 tekrar

Masa başında boynunuz için

Ekran başında geçen saatler boyun ağrısının en sık tetikleyicilerinden biri. Küçük düzenlemeler büyük fark yaratır.

Ekranın üst kenarı göz hizasında ya da biraz altında olsun.
Dizüstü bilgisayarla uzun çalışıyorsanız bir yükseltici ve ayrı klavye kullanın.
Telefonu göz hizasına kaldırın; başınızı değil gözlerinizi indirin.
Yarım saatte bir kalkın, omuzlarınızı çevirin, birkaç adım yürüyün.
Telefonla konuşurken telefonu omzunuzla kulağınız arasına sıkıştırmayın.

Video

Boyun ağrısı için egzersiz videoları

ABD'li fizyoterapistler Bob Schrupp ve Brad Heineck'in YouTube kanalından. Videolar İngilizcedir; oynatıcıda Ayarlar → Altyazılar → Otomatik çevir → Türkçe seçebilirsiniz.

Herkesin yapması gereken tek boyun egzersizi

Boyun ağrısında en temel egzersizin doğru yapılışı.

Tutulan boyun için altı egzersiz

Boyun tutulmasında hareketi geri kazanmaya yönelik kısa bir program.

Videolar Bob & Brad kanalına aittir.

Sık sorulan sorular

Boyun ağrısı ne kadar sürer?

Çoğu ağrı günler ya da birkaç hafta içinde belirgin şekilde azalır. Ancak tekrarlama eğilimi yüksektir: bir kez yaşayanların yarısından fazlası 1–5 yıl içinde yeniden yaşar. Bu yüzden ağrı geçtikten sonra da egzersizlere devam etmek önemlidir.

Sıcak mı uygulamalıyım, soğuk mu?

Tutulma ve kas gerginliğinde ılık uygulama çoğu kişiye iyi gelir. Yeni bir darbe ya da şişlik varsa ilk günlerde soğuk tercih edilebilir. Hangisi rahatlatıyorsa onu, 15–20 dakikayı geçmeden ve cildinizi bir bezle koruyarak kullanın.

Hangi yastığı kullanmalıyım?

Herkes için en iyi tek bir yastık yok. Yan yatarken başınızı omuz hizasında tutan, sırtüstü yatarken başınızı öne itmeyen bir yükseklik seçin. Yüzüstü yatmak boynu uzun süre bir yana çevirdiği için ağrıyı artırabilir.

Boyunluk kullanmalı mıyım?

Sıradan boyun ağrısında önerilmez. Uzun süre kullanmak kasları zayıflatıp iyileşmeyi geciktirebilir. Kaza sonrası ya da hekiminizin özel olarak önerdiği durumlar ayrıdır.

Röntgen ya da MR çektirmem gerekir mi?

Çoğu boyun ağrısında gerekmez. Yaşla birlikte görülen aşınma bulguları ağrısı olmayan kişilerde de sıktır ve çoğu zaman ağrıyı açıklamaz. Aşağıdaki uyarı işaretlerinden biri varsa ya da ağrı birkaç haftada düzelmiyorsa hekiminiz karar verir.

Boyun düzleşmesi tehlikeli mi?

Tek başına genellikle hayır. Boyun eğriliğinin azalması ağrısı olmayan kişilerde de sık görülür ve ağrıyla ilişkisi gösterilememiştir. Önemli olan şikâyetleriniz ve muayene bulgularıdır.

Ne zaman hemen başvurmalı?

Boyun ağrısı çoğunlukla zararsızdır. Şu durumlarda ise beklemeden bir hekime başvurun:

Ağrı trafik kazası, düşme ya da darbeden sonra başladıysa
Kollarda ya da bacaklarda güç kaybı, ellerde beceriksizlik (düğme iliklemede zorlanma), yürürken dengesizlik varsa
İdrar ya da dışkı kontrolünde değişiklik olduysa
Ateş, titreme, nedensiz kilo kaybı ya da kanser öyküsüyle birlikte ağrı varsa
Dinlenmekle geçmeyen, giderek artan şiddetli gece ağrısı varsa
Ani ve çok şiddetli baş ağrısı, ense sertliği ve ateş varsa (112)
Baş dönmesi, çift görme, konuşma ya da yutma güçlüğü eşlik ediyorsa (112)
Boyun ağrısına göğüs ağrısı, nefes darlığı ya da terleme eşlik ediyorsa (kalp kaynaklı olabilir, 112)

Boynunuz için destek almak isterseniz: Evde değerlendirme, manuel terapi, kuru iğneleme ve kişiye özel egzersiz programı için WhatsApp'tan yazabilirsiniz.

Kaynaklar

Blanpied PR, Gross AR, Elliott JM, et al. Neck pain: revision 2017. Clinical practice guidelines linked to the International Classification of Functioning, Disability and Health from the Orthopaedic Section of the American Physical Therapy Association. J Orthop Sports Phys Ther. 2017;47(7):A1-A83.
Carroll LJ, Hogg-Johnson S, van der Velde G, et al. Course and prognostic factors for neck pain in the general population: results of the Bone and Joint Decade 2000–2010 Task Force on Neck Pain and Its Associated Disorders. Spine. 2008;33(4 Suppl):S75-S82.
Corp N, Mansell G, Stynes S, et al. Evidence-based treatment recommendations for neck and low back pain across Europe: a systematic review of guidelines. Eur J Pain. 2021;25(2):275-295.
GBD 2021 Neck Pain Collaborators. Global, regional, and national burden of neck pain, 1990–2020, and projections to 2050: a systematic analysis of the Global Burden of Disease Study 2021. Lancet Rheumatol. 2024;6(3):e142-e155.
Grob D, Frauenfelder H, Mannion AF. The association between cervical spine curvature and neck pain. Eur Spine J. 2007;16(5):669-678.
Gross A, Kay TM, Paquin JP, et al. Exercises for mechanical neck disorders. Cochrane Database Syst Rev. 2015;1:CD004250.
Physiopedia. Mechanical Neck Pain.