Bu yaklaşımı kurarken yalnızca araştırma makalelerinden değil, kendi alanında iz bırakmış, kitaplar yazmış, insanlarla yıllarca çalışmış ustalardan da yararlandık. Bazılarının yöntemi araştırmalarla sınandı; bazılarınınki sınanmadı ya da sınavı geçemedi. Her birinden ne aldığımızı ve kanıtın nerede durduğunu açıkça yazıyoruz. Burada yer almaları, yöntemlerinin tümünü önerdiğimiz anlamına gelmez.
Tarihsel fikirCarl Gustav Jung
İsviçreli psikiyatrist, 1875–1961
Görmezden geldiğimiz duygular ve yanlarımız kaybolmaz; fark edilmeyi bekler. Jung, insanları iç dünyalarındaki duygu ve imgelerle konuşmaya davet etti.
Üç Kapı’da: Zihin kapısındaki “Bu duygu size bir şey söylemek isteseydi, ne derdi?” sorusu.
Yeterli kanıt yokEugene Gendlin
Amerikalı filozof ve psikolog, 1926–2017
“Odaklanma” adını verdiği yöntemde, bir sorunun bedende henüz kelimelere dökülmemiş bulanık bir hissi olduğunu anlattı. O hisse sabırla eşlik edip ona uyan kelimeyi ya da imgeyi bulmak, bedende bir rahatlama getirebilir.
Üç Kapı’da: Duyguyu önce bedende bulup sonra ona isim vermek ve “Bu his bir şekil ya da renk olsaydı?” sorusu. Yöntem 1980’lerden sonra az araştırıldı.
Umut vericiPeter Levine
Amerikalı psikolog, Somatik Deneyimleme’nin kurucusu
Zor yaşantıların yükü bedende kalabilir. Levine bu yükle küçük parçalar hâlinde çalışmayı ve dikkati, zorlayan bir duyum ile rahat hissettiren bir bölge arasında sarkaç gibi gidip getirmeyi önerir.
Üç Kapı’da: Duygunun yanında kalırken zorlanırsanız dikkatinizi ayaklarınıza götürmeniz. Yöntemi sınayan ilk karşılaştırmalı araştırmanın sonucu umut verici.
Yeterli kanıt yokŽivorad Mihajlović Slavinski
Sırp yazar, 1937 doğumlu
Batı ezoterizmi üzerine 30 kadar kitap yazdı ve “ruhsal teknoloji” adını verdiği yirmi kadar yöntem geliştirdi. Bunlardan PEAT’te, bir sorunun altında birbirine zıt kutuplar bulunduğunu ve bunları bulup “nötrleştirmenin” rahatlattığını öne sürer.
Üç Kapı’da: Zihin kapısındaki “Bu duygunun karşıtı ne olurdu? İkisini birden fark edebilir misiniz?” sorusu. PEAT’in işe yaradığını gösteren bir araştırma bulamadık.
Yeterli kanıt yokBradley Nelson
ABD’li kiropraktör, Duygu Kodu’nun kurucusu
Yaşanmış zor duyguların bedende “hapsolmuş duygular” olarak kaldığını öne sürer. Uygulayıcı bunları kolu bastırarak yapılan bir kas testiyle arar ve alından enseye doğru gezdirilen bir mıknatısla “serbest bırakmaya” çalışır.
Üç Kapı’da: Duyguyu bedende aramak fikri bizde de var. Ama kas testi ya da mıknatıs yerine sizin kendi farkındalığınızı kullanıyoruz; çünkü kas testi, 51 kişilik çift kör bir araştırmada şanstan iyi sonuç vermedi.
Güçlü kanıtEdmund Jacobson
Amerikalı hekim, 1888–1983
Gerginliği fark etmenin yolunun, kası önce bilerek sıkıp sonra bırakmak olduğunu gösterdi ve aşamalı kas gevşetmeyi geliştirdi.
Üç Kapı’da: Beden kapısında omuzlarınızı sıkıp bırakarak gerginlik ile gevşeme arasındaki farkı fark etmeniz. Ayrıntılı rehber: Kas gevşetme.
Güçlü kanıtFrancine Shapiro
Amerikalı psikolog, 1948–2019
Bir park yürüyüşünde fark ettiği küçük bir şeyi ciddiye aldı, sonra sınadı. Bu gözlemden doğan EMDR, bugün travma sonrası stres bozukluğunda önerilen tedaviler arasında.
Üç Kapı’da: Gözlemi ciddiye almak, sonra sınamak: yaklaşımımızın ruhu.
Tarihsel fikirViktor Frankl
Avusturyalı psikiyatrist, 1905–1997
Toplama kamplarından sağ çıktıktan sonra yazdığı İnsanın Anlam Arayışı’nda, değiştiremediğimiz durumlarda bile o duruma karşı tutumumuzu seçebileceğimizi anlattı.
Üç Kapı’da: Zihin kapısındaki “Bu durumda neyi değiştiremiyorsunuz, neyi seçebilirsiniz?” sorusu.
®