®Yürüyüş
Düz bir yolda, konuşabildiğiniz bir tempoda yürüyün. Birkaç dakika yavaş başlayın, sonunda da yavaşlayarak bitirin. Gün içinde kısa yürüyüşler de sayılır.
5–10 dakikayla başlayın; hedef haftada en az 3–5 gün 30 dakika%31Egzersize dayalı rehabilitasyonla ilk 12 ayda hastaneye yatış riskindeki azalma (60 çalışma, 8.728 kişi)
13’te 1Rehabilitasyona katılan yaklaşık her 13 kişiden birinde bir hastane yatışı önlendi
150 dkHaftalık orta şiddette hareket hedefi; 5–10 dakikalık bölümlere ayrılabilir
56 milyon2019’da dünyada kalp yetmezliğiyle yaşadığı tahmin edilen kişi
Belirtiler
- Günlük işlerde ya da yatarken nefes darlığı; hareket ederken beklenenden fazla nefes nefese kalma.
- Halsizlik, yorgunluk, özellikle hareketten sonra sersemlik ya da baş dönmesi.
- Ayak, ayak bileği, bacak ya da karında şişlik; kendini şişkin hissetme.
- Ani kilo artışı.
- Geceleri öksürük.
Kalp yetmezliğine en çok koroner kalp hastalığı ve yüksek tansiyon yol açar. Dünyada kalp yetmezliğiyle yaşayanların sayısı 1990–2019 arasında iki katından fazla arttı.
Kimler egzersiz yapabilir?
- Avrupa Kardiyoloji Derneği, egzersiz yapabilecek durumdaki her kalp yetmezliği hastasına egzersizi öneriyor; amaç egzersiz kapasitesini ve yaşam kalitesini artırmak, hastaneye yatışı azaltmak.
- Hastalığı daha ağır olanlar, kırılgan olanlar ya da başka hastalıkları bulunanlar için gözetim altında yapılan bir rehabilitasyon programının da düşünülmesi gerektiğini belirtiyor.
- İngiltere’de tanı alan herkese kalp rehabilitasyonu öneriliyor; güvenle nasıl egzersiz yapacağınızı öğrenmek için değerlendirmeye yönlendirilmeniz gerekir.
Başlamadan önce kardiyoloğunuzla görüşün. Ne zaman ve hangi şiddette başlayacağınıza kalbinizin durumuna ve ilaçlarınıza göre o karar verir.
Araştırmalar ne gösteriyor?
2023’te yayımlanan Cochrane derlemesi, kalp yetmezliği olan 8.728 kişiyle yapılmış 60 rastgele kontrollü çalışmayı inceledi. Egzersize dayalı kalp rehabilitasyonu ilk 12 ayda herhangi bir nedenle hastaneye yatış riskini %31 azalttı: yaklaşık her 13 kişiden birinde bir yatış önlendi. Yaşam kalitesi kısa vadede klinik açıdan anlamlı düzeyde iyileşti; uzun vadede de iyileşme sürdü. Ölüm riskinde belirgin bir fark gösterilemedi. Merkezde, evde (dijital destekli programlar dahil) ve ikisinin karması olan programların hepsinde yarar görüldü.
Egzersiz kalp yetmezliğini iyileştirmez ve ilaçların yerini tutmaz. İlaçlarınızı hekiminizin söylediği gibi kullanmayı sürdürün; egzersiz tedavinizin bir parçasıdır.
Güvenle egzersiz yapmak için
- Isınma ve soğumaHer seansa yavaş başlayıp nabzınızı kademeli yükseltin; sonunda da yavaşlayarak bitirin. Egzersizden hemen sonra uzanmayın.
- Konuşma testiOrta şiddette biraz ısınır, daha sık nefes alırsınız ama tam bir cümle kurabilirsiniz. Konuşamıyorsanız fazla zorluyorsunuz.
- Az ve sıkHedef haftada en az 150 dakika; günde 5–10 dakikalık bölümlerle başlayabilirsiniz. Biraz hareket hiç yoktan iyidir.
- Hafif güçlendirmeHafif ağırlıklar, lastik bantlar ya da açılmamış konserve kutuları ve su şişeleri kullanın; yavaş hareket edin, nefesinizi tutmayın, kaldırırken nefes verin.
- Kötü günlerde dinleninHasta hissettiğiniz ya da her zamankinden daha yorgun ve nefessiz olduğunuz günlerde egzersiz yapmayın; iyi günlerde de aşırıya kaçmayın.
- Hemen durunÇarpıntı, aşırı nefes darlığı, göğüs ağrısı, sersemlik ya da enerjinizin tükendiğini hissettiğinizde egzersizi bırakın.
Evde egzersiz
Kalp yetmezliğinde altı hafif egzersiz
Bu hareketler kardiyoloğunuz egzersize izin verdikten sonra evde yapılabilecek hafif örneklerdir; seçim ve tekrar sayıları genel önerilerdir, rehabilitasyon ekibinizin programı önceliklidir. Ayakta durmak yorucuysa oturarak yapılan hareketlerle başlayın.
Oturarak yerinde yürüme
Ayakta durmak yorucuysa: sağlam bir sandalyede dik oturun, dizlerinizi sırayla kaldırıp indirin, kollarınızı da sallayın. Isınmak için de kullanabilirsiniz.
2–5 dakikaSandalyeden kalkıp oturma
Sağlam bir sandalyenin önüne oturun. Nefes verirken ayağa kalkın, nefes alırken yavaşça oturun. Gerekirse ellerinizden destek alın.
8–10 tekrar, 1–2 setTezgâha tutunarak topuk yükseltme
Tezgâha hafifçe tutunun. İki topuğunuzu birlikte kaldırıp parmak uçlarınızda yükselin, yavaşça inin. Nefesinizi tutmayın.
10 tekrar, 1–2 setHafif ağırlıkla kol bükme
Dik oturun. Elinize hafif bir ağırlık, dolu bir su şişesi ya da açılmamış bir konserve alın. Dirseğinizi bükerek ağırlığı omzunuza doğru kaldırın, yavaşça indirin. Kaldırırken nefes verin.
Her kolla 8–10 tekrarOturarak diz açma
Sandalyeye dik oturun. Dizinizi yavaşça düzeltip uyluğunuzun ön kasını sıkın, 3 saniye tutun ve indirin.
Her bacakla 8–10 tekrarHer gün tartılın
Her sabah aynı saatte, aynı tartıyla ve az giysiyle tartılıp sonucu not edin. 3–4 gün içinde yaklaşık 2 kilo artış, vücutta sıvı birikmesinin işareti olabilir; hekiminize ya da kalp yetmezliği hemşirenize haber verin.
Tuz ve sıvı
Yemeğe tuz eklemeyin, tuzu yüksek yiyecekleri sınırlayın ve tuz yerine geçen ürünleri hekiminize sormadan kullanmayın. Bir İngiltere hastanesinin broşürü, aksi söylenmedikçe günde yaklaşık 2 litre sıvıyı öneriyor; size uygun miktarı ekibiniz belirler. Sigarayı bırakın, alkolü azaltın, grip aşınızı yaptırın.
Sık sorulan sorular
Egzersiz kalbimi yorar mı?
Doğru şiddette yapılan egzersiz kalbi zorlamaz; kasların ve akciğerlerin daha verimli çalışmasını sağlayarak günlük işlerde kalbe binen yükü azaltır. İngiliz Kalp Vakfı, düzenli hareketin belirtileri ve yaşam kalitesini iyileştirebileceğini, hastaneye yatış riskini azaltabileceğini belirtiyor. Ancak egzersiz kalp yetmezliğini iyileştirmez ya da geri döndürmez; ilaçlarınızı sürdürmeniz gerekir.
Ne kadar ve hangi şiddette?
İngiltere’de yetişkinlere haftada en az 150 dakika orta şiddette hareket öneriliyor; bu süre günde 5–10 dakikalık kısa bölümlere ayrılabilir. Orta şiddette biraz ısınır, daha sık nefes alırsınız ama konuşmayı sürdürebilirsiniz. Bir Avustralya kalp yetmezliği programı, 6–20 arası efor ölçeğinde 9–13’ü, yani “çok hafif” ile “biraz zor” arasını hedef gösteriyor; zor gelen bir etkinlikte dinlenin.
Merkezde mi, evde mi yapmalıyım?
60 çalışmayı birleştiren 2023 tarihli Cochrane derlemesinde egzersize dayalı kalp rehabilitasyonu merkezde, evde (dijital destekli programlar dahil) ve karma programlarda yarar sağladı. Avrupa Kardiyoloji Derneği, hastalığı daha ağır olanlara, kırılganlığı ya da başka hastalıkları bulunanlara gözetim altında yapılan bir programın düşünülmesini öneriyor. Hangisine düzenli devam edebilecekseniz onu seçebilirsiniz; ev programı da hekim onayı ve izlem gerektirir.
Hangi egzersizlerden kaçınmalıyım?
Ağır kaldırma, nefes tutarak yapılan zorlamalar ve tüm vücut ağırlığını taşıyan şınav ve plank gibi hareketler önerilmez. Yüzerken dikkatli olun; suda egzersiz, hissettirdiğinden daha yorucu olabilir. Belirtileriniz son zamanlarda kötüleştiyse suda egzersiz yapmayın.
Hangi günlerde egzersiz yapmamalıyım?
Kendinizi hasta hissettiğiniz, her zamankinden daha yorgun ya da nefesi daha daralmış olduğunuz günlerde egzersiz yapmayın. Kısa sürede kilo aldıysanız ya da bilekleriniz daha çok şiştiyse önce ekibinize danışın. İyi günlerde de aşırıya kaçmayın; kendinizi en enerjik hissettiğiniz saati seçebilirsiniz.
Neden her gün tartılmalıyım?
Kalp yetmezliğinde vücutta sıvı birikebilir ve bunun ilk işareti çoğu zaman ani kilo artışıdır. Her sabah aynı saatte, aynı tartıyla ve az giysiyle tartılıp sonucu not edin. 3–4 gün içinde yaklaşık 2 kilo artış olursa hekiminize ya da kalp yetmezliği hemşirenize haber verin.
Kalp krizi, stent ya da bypass sonrası egzersiz için kalp rehabilitasyonu, nabzınızı ölçmek için nabız ölçer sayfasına bakabilirsiniz.
Ne zaman hemen başvurmalı?
“Acil” yazan durumlarda 112’yi arayın; kendiniz araç kullanarak hastaneye gitmeyin:
- Şiddetli nefes darlığı: soluk soluğa kalma, boğulur gibi olma, konuşamama (acil)
- Dudaklarda ya da deride solukluk, morarma ya da grileşme (acil)
- Bayılma ya da çevresine normal tepki vermeme (acil)
- Ani ya da çok şiddetli belirtiler, örneğin göğüs ağrısı ya da soluk soluğa kalma (acil)
- Yatarken ya da günlük işlerde nefes darlığı, köpüklü pembe balgam, ani kilo artışı (aynı gün hekime)
- Yeni ya da artan bilek-bacak şişliği, gece öksürük ya da nefes darlığıyla uyanma veya rahat nefes almak için daha fazla yastık gerekmesi (kısa sürede hekiminize haber verin)
Kaynaklar
- Molloy CD, Long L, Mordi IR, et al. Exercise-based cardiac rehabilitation for adults with heart failure – 2023 Cochrane systematic review and meta-analysis. Eur J Heart Fail. 2023;25(12):2263–2273.
- McDonagh TA, Metra M, Adamo M, et al. 2021 ESC Guidelines for the diagnosis and treatment of acute and chronic heart failure. Eur Heart J. 2021;42:3599–3726. Özet: Hadjiphilippou S, Lane R. Guidance on lifestyle, rehabilitation and devices in heart failure patients. Br J Cardiol. 2022;29(suppl 2):S13–S16.
- National Institute for Health and Care Excellence. Chronic heart failure: the care you should expect. NICE guideline NG106.
- NHS. Symptoms of heart failure ve Treatment. Page last reviewed 26 June 2026.
- British Heart Foundation. Exercise for heart failure. Heart Matters, updated 27 January 2026.
- University Hospitals Birmingham NHS Foundation Trust. Top tips for heart failure patients. PI25/3263/04, June 2025.
- Queensland Heart Failure Services. Heart failure patient information: exercise sheets. Revised May 2010.
- Berkshire Healthcare NHS Foundation Trust. Heart failure. 2026.
- Liu Z, Li Z, Li X, et al. Global trends in heart failure from 1990 to 2019: an age-period-cohort analysis from the Global Burden of Disease study. ESC Heart Fail. 2024;11(5):3264–3278.