Hastalık rehberi
Piriformis, kalçanın derininde, bacağı dışa döndüren bir kastır; siyatik sinir bu kasın yakınından, bazen de içinden geçer. Piriformis sendromunda sinirin bu kas tarafından sıkıştırıldığı düşünülür. Kalçada, oturunca artan ve bacağın arkasına yayılabilen bir ağrıya yol açar. Tartışmalı bir tanıdır: siyatik ağrısının çok daha sık nedeni bel fıtığıdır.
2010’da 55 çalışmayı inceleyen sistematik derlemede kanıtların çoğu olgu sunumları ve derlemelerden oluşuyordu. En sık bildirilen dört bulgu kalça ağrısı, kalçada siyatik çentik üzerinde basınca hassasiyet, oturunca artan ağrı ve piriformis kasını geren hareketlerle ortaya çıkan ağrıydı.
2018’deki güncel derlemeye göre muayene testlerinin doğruluğu henüz bilinmiyor; düz bacak kaldırma testinin normal çıkması bu tanıyı dışlamıyor.
Ortopedi pratiğinde siyatik ağrıları içinde piriformis sendromunun payı %1 ya da daha az olarak tahmin ediliyor. Siyatik ağrısının en sık nedeni bel fıtığıdır; dar kanal ve bel kayması da siyatik yapabilir. Bu yüzden belden kaynaklanan nedenler de düşünülmelidir.
Belirtileri artıran etkinliğe bir süre ara verebilirsiniz. Uzun süre oturuyorsanız sık sık kalkıp hareket etmek rahatlatabilir.
Kalçayı geren egzersizlerde her pozisyonu 30 saniye tutabilirsiniz. Güçlendirme egzersizleri kalçanın yükü daha iyi taşımasına yardım eder.
Duvara yaslanarak ya da yerde, kalçanızın altına bir tenis topu koyup hassas bölgeye hafifçe masaj yapabilirsiniz.
20 dakikalık buz uygulaması ağrıyı, sıcak uygulama esnekliği destekleyebilir. Parasetamol ya da ibuprofen gibi bir ilacı prospektüse uygun şekilde kullanabilirsiniz.
Belden bacağa yayılan ağrı için bel fıtığı, kalçanın dış yanındaki ağrı için kalça yan ağrısı rehberine bakabilirsiniz.
Evde egzersiz
Hareketleri yavaş ve kontrollü yapın. Bacaktaki uyuşma ya da karıncalanma artarsa o hareketi bırakabilir, bir hekime ya da fizyoterapiste danışabilirsiniz.
Sırtüstü yatın, dizleriniz bükülü olsun. Ağrılı tarafınızın ayak bileğini diğer dizinizin üzerine koyun (4 rakamı gibi). Alttaki uyluğunuzu iki elinizle tutup göğsünüze doğru yavaşça çekin; ağrılı kalçanızın arkasında hafif bir gerilme hissedin. Uyuşma ya da karıncalanma artarsa bırakın.
30 saniye tutun, 3 tekrarSandalyenin önüne dik oturun. Dizinizi düzeltirken başınızı hafifçe geriye, tavana doğru kaldırın. Dizinizi bükerken başınızı öne eğin. Sinir bir uçtan gerilirken diğer uçtan gevşer, böylece gerilmeden kayar.
Yavaşça 10 tekrar. Uyuşma artarsa bırakınSırtüstü yatın, dizleriniz bükülü, ayaklarınız yerde. Kalçanızı sıkarak sırtınızı yerden kaldırın; omuzlarınızdan dizlerinize kadar düz bir çizgi oluşsun. 3–5 saniye bekleyip yavaşça inin.
10–15 tekrar, günde 1–2 kezYan yatın, alttaki dizinizi hafifçe bükün. Üstteki bacağınızı dizi düz, ayak ucu öne bakacak şekilde yukarı kaldırın. Kalça kasları dizi dengede tutmaya yardım eder.
Her iki yana 10–15 tekrarYüzünüz karşıya bakacak şekilde yan yatın; dirseğiniz tam omzunuzun altında, ön kolunuz yerde, dizleriniz bükülü olsun. Kalçanızı yerden kaldırarak başınızdan dizlerinize kadar düz bir çizgi oluşturun. Üstteki kolunuzu tavana uzatabilir ya da elinizi belinize koyabilirsiniz. Yavaşça inin, sonra diğer tarafa dönün.
10–20 saniye, her iki yana 3 kezTezgâha tutunarak dik durun. Dizinizi düz tutarak bir bacağınızı yavaşça geriye doğru uzatın; belinizi çukurlaştırmadan kalçanızı sıkın. Yavaşça başlangıca dönün.
Her bacakla 10 tekrarHayır. Siyatik, siyatik sinir boyunca bacağa yayılan ağrının adıdır ve en sık nedeni bel fıtığıdır. Piriformis sendromunda ise sinirin kalçadaki piriformis kası tarafından sıkıştırıldığı düşünülür; ortopedi pratiğinde siyatik ağrılarının yaklaşık %1’i ya da daha azının bu nedenle olduğu tahmin ediliyor. Bel fıtığı için bel fıtığı rehberimize bakabilirsiniz.
Oturunca, özellikle sert bir sandalyede artan ağrı bu sendromun tipik özelliklerindendir. Uzun süre oturmanız gerekiyorsa sık sık kalkıp hareket edebilir, sert yüzeyler yerine daha yumuşak bir yüzeyde oturmayı deneyebilirsiniz.
Tek başına tanı koyduran bir test yok. Muayenede kullanılan pek çok test tanımlanmış, ancak doğrulukları henüz bilinmiyor. Tanı, belirtiler ve muayene bulguları birlikte değerlendirilerek ve bel kaynaklı nedenler de düşünülerek konur.
Çoğu zaman egzersiz ve etkinliği düzenlemekle başlanır. Bazı durumlarda kortizon iğnesi yardımcı olabilir; ameliyat ise çok nadiren gerekir.
Kaynaklar
®