İhsan ErenKöprü
Sırtüstü yatın, dizleriniz bükülü, ayaklarınız yerde olsun. Kalçanızı sıkarak yerden kaldırın; omuzlarınızdan dizlerinize kadar düz bir çizgi oluşsun. 3–5 saniye bekleyip yavaşça inin.
10–15 tekrar, günde 1–2 kezKasıkAğrının en sık hissedildiği bölge; uyluğa, kalçanın arkasına ve dize yayılabilir
1 saatten kısaTanı ölçütlerinden biri olan sabah tutukluğu süresi
Güçlü öneriEgzersiz, kilo verme, Tai Chi ve gerektiğinde baston (Amerikan Romatoloji Koleji)
Karşı öneriGlukozamin, hyaluronik asit, PRP ve kök hücre iğneleri
Nedir?
Kalça, uyluk kemiğinin başı ile leğen kemiğindeki çukurun oluşturduğu bir top-yuva eklemidir. Kireçlenmede eklem yüzeylerini kaplayan kıkırdak incelir, eklem kenarlarında kemik çıkıntıları oluşur ve eklemin hareketi, özellikle içe dönüşü, kısıtlanır.
50 yaş üstünde yük vermekle artan kalça ağrısı, bir saatten kısa süren sabah tutukluğu ve kalçanın içe dönüşündeki kısıtlılık varsa tanı çoğu zaman muayeneyle konur.
Belirtiler ve risk etkenleri
- Kasıkta, uyluğun önünde ya da kalçanın dış yanında hareketle artan ağrı
- Sabah ya da uzun oturduktan sonra kısa süren tutukluk
- Çorap giyme, ayakkabı bağlama, arabaya binip inmede zorlanma
- Topallama, yürüme mesafesinde azalma
- Risk etkenleri: ileri yaş, fazla kilo, ailede kireçlenme, önceki kalça yaralanması, doğuştan kalça çıkığı (displazi) ya da kalça sıkışması
Ağrı dizde, sorun kalçada olabilir
Kalça kireçlenmesinin ağrısı yalnızca kasıkta hissedilmez; uyluk boyunca dize yayılabilir. Bazı hastalar yalnızca diz ağrısı tarif eder ve sorun kalçada olduğu hâlde dizi araştırılır.
Dizinizde ağrı var ama diz muayenesi ve görüntülemesi ağrıyı açıklamıyorsa, kalçanın da değerlendirilmesi gerekir. Fizyoterapi değerlendirmesinde kalçanın hareket açıklığına mutlaka bakılır.
Tedavi
Amerikan Romatoloji Koleji'nin kılavuzu tedavinin merkezine egzersizi, kilo kontrolünü ve hastalığın kişi tarafından yönetilmesini koyuyor.
- EgzersizGüçlü şekilde önerilir. 2026'da güncellenen Cochrane derlemesine göre ağrı ve işlevdeki ortalama iyileşme küçük olsa da, egzersiz yan etkisi az ve genel sağlığa pek çok faydası olan bir tedavidir. Kalça çevresi kaslarını güçlendiren ve hareket açıklığını koruyan bir program önerilir.
- Kilo kontrolüFazla kilolu kişilerde kilo vermek güçlü şekilde önerilir; vücut ağırlığının en az %5'ini vermek hedeflenir.
- Tai Chi ve öz yönetimTai Chi ve hastalığı tanıyıp kendi kendine yönetmeyi öğreten programlar kılavuzda güçlü şekilde önerilen yöntemler arasındadır.
- BastonKireçlenme yürümeyi, eklem dengesini ya da ağrıyı belirgin etkiliyorsa baston güçlü şekilde önerilir.
- İlaçlar ve iğneHekiminizin önerdiği ağız yoluyla alınan iltihap giderici ağrı kesiciler ve ultrason eşliğinde yapılan kortizon iğnesi kılavuzda yer alır.
- Protez ameliyatıAmeliyatsız tedaviye rağmen ağrı ve kısıtlılık yaşam kalitesini ciddi şekilde bozuyorsa düşünülür. Protez sonrası rehbere göz atın →
Kılavuzda karşı güçlü öneri yapılanlar: glukozamin ve kondroitin takviyeleri, kalçaya hyaluronik asit, PRP ya da kök hücre iğneleri ve TENS.
Evde egzersiz
Kalça için altı egzersiz
Egzersiz sırasında hafif bir ağrı olabilir; ağrı ertesi gün artmıyorsa devam etmek güvenlidir. Ertesi gün belirgin artış olursa tekrar sayısını azaltın. Ayakta yapılan hareketlerde sağlam bir yere tutunun.
Yan yatarak bacak kaldırma
Yan yatın, alttaki dizinizi hafifçe bükün. Üstteki bacağınızı dizi düz, ayak ucu öne bakacak şekilde yukarı kaldırın. Kalça kasları dizi dengede tutmaya yardım eder.
Her iki yana 10–15 tekrarSandalyeden kalkıp oturma
Kollarınızı göğsünüzde çaprazlayın. Hafifçe öne eğilerek sandalyeden kalkın, sonra kontrollü şekilde oturun. Zorlanıyorsanız ellerinizden destek alın ya da daha yüksek bir sandalye kullanın.
10 tekrar, günde 1–2 kezDizi göğse çekme
Sırtüstü yatın. Bir dizinizi iki elinizle tutup ağrısız aralıkta göğsünüze doğru yavaşça çekin, kalçanızda hafif bir gerilme hissedin. Sonra diğer bacakla tekrarlayın. Kalça protezi olanlar bu hareketi cerrahına danışmadan yapmamalıdır.
20–30 saniye, her bacakla 3 kezKalçayı arkaya açma
Tezgâha tutunarak dik durun. Dizinizi düz tutarak bir bacağınızı yavaşça geriye doğru uzatın; belinizi çukurlaştırmadan kalçanızı sıkın. Yavaşça başlangıca dönün.
Her bacakla 10 tekrarKalçayı yana açma
Tezgâha önden tutunun. Gövdenizi dik tutarak bir bacağınızı ayak ucunuz öne bakacak şekilde yana doğru açın, yavaşça geri getirin. Kalçanın yan kasları yürürken dengeyi sağlar.
Her bacakla 10–15 tekrarGünlük hayatta kalçanız için
Kalçayı korumak, onu hareketsiz bırakmak değil, yükünü akıllıca dağıtmaktır.
- Haftanın çoğu günü yürüyün; bisiklet ve suda egzersiz iyi alternatiflerdir.
- Alçak koltuklar yerine yüksek ve kollu sandalyeler tercih edin.
- Uzun saplı ayakkabı çekeceği ve çorap giyme aparatı eğilmeyi azaltır.
- Arabaya binerken önce oturup sonra iki bacağınızı birlikte içeri alın.
- Uzun süre aynı pozisyonda oturmayın; kısa aralarla kalkıp yürüyün.
Video
Kalça kireçlenmesi için videolar
ABD'li fizyoterapistler Bob Schrupp ve Brad Heineck'in YouTube kanalından. Videolar İngilizcedir; oynatıcıda Ayarlar → Altyazılar → Otomatik çevir → Türkçe seçebilirsiniz.
Kalça kireçlenmesinde önerilen sekiz tedavi
Amerikan Romatoloji Koleji kılavuzundaki güçlü önerilerin anlatımı.
Kalça ağrısı için egzersiz programı
Kalça ağrısında evde uygulanabilecek bir programa giriş.
Sık sorulan sorular
Kalça kireçlenmesinde yürümek zararlı mı?
Hayır. Egzersiz ve düzenli hareket kireçlenmede tedavinin temelidir. Ağrıyı belirgin artırmayacak bir mesafe ve tempoyla yürüyün; ağrılı dönemlerde süreyi kısaltıp sıklığı artırın. Bisiklet ve suda egzersiz de eklemi daha az yükleyen iyi seçeneklerdir.
Egzersiz gerçekten işe yarıyor mu?
2026'da güncellenen Cochrane derlemesine göre egzersiz kalça kireçlenmesinde ağrıyı ve işlevi hafifçe iyileştiriyor; ortalama etki küçük. Buna rağmen yan etkisi az ve genel sağlığa pek çok faydası olduğu için Amerikan Romatoloji Koleji egzersizi güçlü şekilde öneriyor. Egzersiz; kilo kontrolü, baston ve hastalığı doğru anlamakla birlikte bir tedavi paketinin parçasıdır.
Glukozamin ya da eklem iğneleri işe yarar mı?
Amerikan Romatoloji Koleji'nin kılavuzu kalça kireçlenmesinde glukozamin, kondroitin, hyaluronik asit iğnesi, PRP ve kök hücre iğnelerine karşı güçlü öneride bulunuyor. Ultrason eşliğinde yapılan kortizon iğnesi ise kısa süreli rahatlama için önerilen seçeneklerden biridir.
Baston hangi elde tutulur?
Ağrılı kalçanın karşı tarafındaki elde. Baston ağrılı bacakla aynı anda yere basar ve kalçanın taşıdığı yükü azaltır. Boyunun doğru ayarlanması önemlidir.
Kalça protezi ne zaman gerekir?
Egzersiz, kilo kontrolü ve ilaç tedavisine rağmen ağrı ve kısıtlılık günlük yaşamı ciddi şekilde bozuyorsa ortopedi değerlendirmesi gerekir. Karar yalnızca röntgene göre değil, yaşam kalitenize göre verilir.
Ne zaman hemen başvurmalı?
Şu durumlar kireçlenme dışında bir soruna işaret edebilir. Beklemeden bir hekime başvurun:
- Düşme sonrası kalça ağrısı ve bacağa yük verememe (kalça kırığı olabilir)
- Kalçada ani başlayan şiddetli ağrıyla birlikte ateş, titreme
- Uzun süre kortizon kullanımı ya da yoğun alkol kullanımı olan genç bir kişide yeni başlayan kalça ağrısı (kemik dolaşım bozukluğu olabilir)
- Dinlenmekle geçmeyen gece ağrısı, nedensiz kilo kaybı ya da kanser öyküsü
- Bacağa yayılan ağrıyla birlikte uyuşma ya da güç kaybı (bel kaynaklı olabilir)
Kaynaklar
- Hall M, et al. Exercise for osteoarthritis of the hip. Cochrane Database Syst Rev. 2026;CD007912.
- Kolasinski SL, Neogi T, Hochberg MC, et al. 2019 American College of Rheumatology/Arthritis Foundation guideline for the management of osteoarthritis of the hand, hip, and knee. Arthritis Care Res (Hoboken). 2020;72(2):149-162.
- Don't forget the hip! Hip arthritis masquerading as knee pain. Arthroplasty Today. 2017.
- Physiopedia. Hip Osteoarthritis.