®Pelvik eğme
Sırtüstü yatın, dizleriniz bükülü, ayak tabanlarınız yerde olsun. Karnınızı hafifçe sıkarak belinizin çukurunu yere doğru bastırın, 5 saniye tutun ve bırakın. Nefesinizi tutmayın.
10 tekrar, günde 2 kez348 kişiKalça artroskopisini kişiye özel fizyoterapiyle karşılaştıran İngiltere çalışması
6–10 seansBu çalışmadaki fizyoterapi programı; 12–24 haftaya yayıldı
6,8 puan12. ayda artroskopi lehine fark (100 puanlık ölçekte); anlamlı sayılan eşik 6,1 puan
24–48 saatEgzersizden sonra artan ağrının eski düzeyine dönmesi beklenen süre
Belirtiler
- En sık kasıkta ağrı; bazen kalçanın dış yanında, uylukta ya da kalçanın arkasında.
- Hareketle ya da belirli pozisyonlarda başlayan, etkinlikten sonra artan ağrı.
- Derin bükülmede zorlanma: çömelmek, çorap ve ayakkabı giymek, arabaya binip inmek.
- Kalçada takılma, kilitlenme, tıklama, tutukluk ya da boşalma hissi.
Neden olur?
İki ana şekil farkı vardır: uyluk kemiğinin başı ile boynunun birleştiği yerde fazlalık (cam tipi, erkeklerde daha sık) ve yuvanın uyluk kemiğinin başını fazla örtmesi (pincer tipi, kadınlarda daha sık). Bu şekil doğuştan olabilir ya da zamanla gelişebilir; spor yapan gençlerde daha sık görülür. Yapılan iş ve spor, geçirilmiş kalça yaralanması ve kalça çevresindeki kasların kontrolü de rol oynar.
Tanı nasıl konur?
Uluslararası uzmanların ortak görüşüne göre tanı için üç şey birlikte gerekir: hareketle ilgili kalça ya da kasık ağrısı, muayenede bu ağrının ortaya çıkması ve görüntülemede kemik şekli farkı. Muayenede kalça bükülüp içe çevrildiğinde tanıdık ağrının ortaya çıkması tanıyı destekler, ama tek başına yeterli değildir.
İlk görüntüleme düz röntgendir; ameliyat düşünülüyorsa MR ya da tomografi istenebilir.
Fizyoterapi mi, ameliyat mı?
İngiltere’de 23 hastanede yapılan bir çalışmada 348 kişi ya kalça artroskopisine (kapalı ameliyat) ya da kişiye özel fizyoterapiye ayrıldı. 12 ay sonra iki grup da iyileşti; artroskopi grubunda yaşam kalitesi puanı 6,8 puan daha fazla arttı. Ancak sahte ameliyat grubu yoktu, yarar en çok cam tipinde görüldü ve uzun dönem sonuçlar henüz bilinmiyor.
Ameliyat genellikle diğer tedavilerle geçmeyen belirtilerde düşünülür; herkesin ameliyata ihtiyacı yoktur.
Neler iyi gelir?
1
Aktif kalın
Düzenli hareket ağrıyı ve tutukluğu azaltır, kaslarınızı güçlendirir. Yüzme gibi kalçayı daha az zorlayan egzersizleri deneyebilirsiniz.
2
Zorlayan hareketleri azaltın
Derin çömelme, hamle (lunge), leg press, deadlift, yüksek kutu sıçraması ve kürek makinesi ağrıyı artırabilir. Ağrı yatışana kadar bunlara ara verebilirsiniz.
3
Günlük hayatta
Bağdaş kurmak ve kalçayı derin bükmek rahatsızlık verebilir. Çorap giyerken ya da arabaya binerken kalçanızı fazla bükmeden hareket etmeyi deneyebilirsiniz.
4
Ağrı kesici, sıcak, soğuk
Sıcak ya da soğuk uygulama, parasetamol veya ağrı kesici jel rahatlatabilir. Hangisinin size uygun olduğunu eczacınıza ya da hekiminize sorabilirsiniz.
Kalçanın dış yanındaki ağrı için kalça yan ağrısı, ileri yaşta kasık ağrısı için kalça kireçlenmesi rehberine bakabilirsiniz.
Evde egzersiz
Kalçayı güçlendiren altı egzersiz
Hafif bir rahatsızlık normaldir; ancak ağrı egzersiz sırasında belirgin artmamalı ve 24–48 saat içinde eski düzeyine dönmelidir. Tekrar sayıları yol göstericidir, size rahat gelen düzeye göre ayarlayabilirsiniz.
Topuk kaydırma
Sırtüstü yatın, bacaklarınız düz olsun. Karın kaslarınızı hafifçe sıkın; bir topuğunuzu yerde kaydırarak kalçanıza doğru çekin, diziniz tavana baksın. Kasıkta sıkışma hissetmeden önce durun, sonra yavaşça geri kaydırın ve diğer bacakla yapın.
Her bacakla 10 tekrarKöprü
Sırtüstü yatın, dizleriniz bükülü, ayaklarınız yerde. Kalçanızı sıkarak sırtınızı yerden kaldırın; omuzlarınızdan dizlerinize kadar düz bir çizgi oluşsun. 3–5 saniye bekleyip yavaşça inin.
10–15 tekrar, günde 1–2 kezYan yatarak bacak kaldırma
Yan yatın, alttaki dizinizi hafifçe bükün. Üstteki bacağınızı dizi düz, ayak ucu öne bakacak şekilde yukarı kaldırın. Kalça kasları dizi dengede tutmaya yardım eder.
Her iki yana 10–15 tekrarDizler üstünde yan köprü
Yüzünüz karşıya bakacak şekilde yan yatın; dirseğiniz tam omzunuzun altında, ön kolunuz yerde, dizleriniz bükülü olsun. Kalçanızı yerden kaldırarak başınızdan dizlerinize kadar düz bir çizgi oluşturun. Üstteki kolunuzu tavana uzatabilir ya da elinizi belinize koyabilirsiniz. Yavaşça inin, sonra diğer tarafa dönün.
10–20 saniye, her iki yana 3 kezTek ayak üzerinde durma
Mutfak tezgâhının önünde dik durun, bir ya da iki elinizle hafifçe tutunun. Bir ayağınızı yerden kaldırıp dizinizi arkaya doğru bükün ve dengede kalın. Kolaylaştıkça tek elle, sonra parmak ucuyla tutunun.
10–15 saniye, her ayakla 3–5 kezSık sorulan sorular
Kalça sıkışması kireçlenmeye yol açar mı?
Bu konu henüz netleşmedi. Uluslararası uzman görüşüne göre, ağrısı olmayan kişilerde bu kemik şeklini ameliyatla düzeltmenin kireçlenme riskini değiştirdiğine dair kanıt yok. Kireçlenme hakkında kalça kireçlenmesi rehberimize bakabilirsiniz.
Ameliyat olmam gerekir mi?
Herkesin ameliyata ihtiyacı yoktur. Genellikle önce fizyoterapi, zorlayan hareketleri azaltma ve ağrı kesicilerle başlanır; belirtiler bunlarla geçmezse ameliyat düşünülebilir. Kararı, olası yararları ve riskleri konuşarak cerrahınızla birlikte verebilirsiniz.
Spor yapmayı bırakmalı mıyım?
Çoğu zaman tamamen bırakmanız gerekmez. Ağrıyı artıran derin çömelme, hamle ve sıçrama gibi hareketleri bir süre azaltıp yüzme gibi kalçayı daha az zorlayan sporlara yönelebilirsiniz.
Röntgende sıkışma görüldü ama ağrım yok, ne yapmalıyım?
Bu kemik şekli ağrısı olmayan pek çok kişide de görülür. Uluslararası uzman görüşüne göre ağrısı olmayan kişilere ameliyat nadiren önerilir; düzenli egzersizle aktif kalmaya devam edebilirsiniz.
Ne zaman hekime başvurmalı?
- Ağrı yaklaşık iki hafta kendi uyguladığınız önlemlere rağmen düzelmiyor ya da artıyorsa
- Ağrı birden ya da hızla kötüleşiyorsa
- Bacaklarda ya da ayaklarda ağrı, karıncalanma, uyuşma ya da güçsüzlük varsa
- Kalça aniden tamamen hareketsiz kaldıysa
- Ateş, halsizlik ya da açıklanamayan kilo kaybı varsa
- Ağrı düşme ya da kaza sonrası başladıysa
Kaynaklar
- Griffin DR, Dickenson EJ, O’Donnell J, et al. The Warwick Agreement on femoroacetabular impingement syndrome (FAI syndrome): an international consensus statement. Br J Sports Med. 2016;50(19):1169–1176. bjsm.bmj.com.
- NIHR Evidence. Keyhole surgery is more effective than physiotherapy for hip impingement. 2 October 2018 (UK FASHIoN çalışmasının özeti: Griffin DR, et al. Lancet. 2018).
- Midlands Partnership University NHS Foundation Trust. Hip impingement (FAI).
- George Eliot Hospital NHS Trust. Hip impingement (FAI). GEH-5029-1-2025, approved 20 August 2025.