Donuk Omuz

%2–5Genel toplumda görülme sıklığı

40–60En sık görüldüğü yaş aralığı

3–10 katDiyabetlilerde daha sık görülür

1–3 yılHastalığın tipik süresi

Nedir?

Omuz eklemini saran kapsül adı verilen bağ dokusu kalınlaşır, iltihaplanır ve büzüşür. Eklem içindeki hareket alanı daralır. Sonuç: hem ağrı hem de kolu kaldırmada, arkaya götürmede ve dışa çevirmede belirgin kısıtlılık.

En çok kolu dışa çevirme hareketi kısıtlanır. Saç taramak, ceket giymek, arkadan kopça ya da kemer bağlamak zorlaşır. Ağrı çoğunlukla geceleri artar ve o tarafa yatmak zorlaşır.

Kimlerde görülür?

40–60 yaş arası, kadınlarda daha sık
Diyabeti olanlarda belirgin olarak daha sık ve daha uzun sürer
Tiroid hastalıkları (az ya da çok çalışan tiroid)
Ameliyat, kırık ya da yaralanma sonrası kolun uzun süre hareketsiz kalması
İnme, Parkinson ve kalp hastalıkları

Bir omuzda geçirenlerin bir kısmında yıllar içinde diğer omuzda da görülebilir.

Üç evre

Süreler kişiden kişiye değişir; diyabetlilerde genellikle daha uzundur.

1 · Donma

Ağrılı evre

Yaklaşık 2–9 ay

Ağrı giderek artar, özellikle geceleri. Hareket açıklığı azalmaya başlar.

2 · Donmuş

Katılaşma evresi

Yaklaşık 4–12 ay

Ağrı azalabilir ama omuz belirgin şekilde katılaşır. Günlük işler en çok bu evrede zorlaşır.

3 · Çözülme

İyileşme evresi

Yaklaşık 5–24 ay

Hareket yavaş yavaş geri gelir. Bazı kişilerde hafif kısıtlılık uzun süre kalabilir.

Tanı ve tedavi

Tanı çoğunlukla muayeneyle konur: omuz hem sizin kaldırdığınızda hem de başkası kaldırdığında aynı şekilde kısıtlıdır. Röntgen, ultrason veya MR tanı için şart değildir ama kireçlenme ya da yırtık gibi başka nedenleri dışlamak için istenebilir.

Fizyoterapi ve egzersizTedavinin temelidir. Ağrılı evrede ağrısız aralıkta nazik hareketler, katılaşma evresinde germe ve eklem mobilizasyonu öne çıkar. Evde düzenli egzersiz çok önemlidir.
Ağrı kontrolüSıcak uygulama ve hekiminizin önerdiği ağrı kesiciler, egzersizi yapılabilir kılar.
Eklem içi kortizon iğnesiÖzellikle erken, ağrılı evrede ağrıyı birkaç hafta içinde belirgin azaltabilir. Etkisi daha çok kısa vadelidir; hekim kararıyla yapılır.
HidrodilatasyonEklem içine sıvı verilerek büzüşmüş kapsülün genişletilmesidir.
Cerrahi seçeneklerAylarca süren tedaviye yanıt alınamazsa narkoz altında manipülasyon ya da kapalı (artroskopik) kapsül gevşetme düşünülebilir.

Evde egzersiz

Isınma ve sık kullanılan beş egzersiz

Bu egzersizler hafif bir gerginlik hissi verecek kadar yapılır, keskin ağrıya kadar zorlanmaz. Ağrılı evrede dozu düşük tutun. Hangi egzersizin sizin evrenize uygun olduğunu fizyoterapistinizle belirleyin.

Isıtma

Önce ısıtın

Egzersizden önce omzunuza 10–15 dakika ılık bir havlu ya da sıcak su torbası koyun. Kaslar gevşer, hareketler daha rahat yapılır. Cildinizi korumak için arada ince bir bez bulundurun.

Günde 1–2 kez, en fazla 20 dakika

Sarkaç

Sağlam elinizle bir masaya dayanın, öne eğilin. Ağrılı kolunuzu gevşekçe sarkıtın ve küçük daireler çizdirin. Kolu kasla değil, gövdenizin hafif sallanmasıyla hareket ettirin.

10 tur saat yönünde, 10 tur tersine

Parmak yürüyüşü

Duvarda parmak yürüyüşü

Duvara bir kol boyu uzaklıkta, yüzünüz duvara dönük durun. Parmaklarınızla duvarda örümcek gibi yukarı yürüyün, gerginlik hissettiğiniz yerde birkaç saniye bekleyin, yavaşça inin.

10 tekrar, günde 1–2 kez

Havlu ile germe

Bir havluyu sırtınızın arkasında iki elinizle tutun: sağlam kolunuz yukarıda, ağrılı kolunuz aşağıda. Sağlam kolunuzla havluyu yavaşça yukarı çekin, ağrılı kol sırt boyunca yukarı kaysın.

10–20 saniye tutun, 5 tekrar

Çapraz germe

Göğüs önünden çapraz germe

Ağrılı kolunuzu göğsünüzün önünden karşı omza doğru uzatın. Diğer elinizle dirseğinizin üstünden hafifçe bastırarak kolu kendinize doğru çekin.

15–20 saniye tutun, 5 tekrar

Dışa döndürme

Sopa ile dışa döndürme

Sırtüstü yatın ya da ayakta durun. Ağrılı kolunuzun dirseği gövdenize yapışık ve 90 derece bükülü olsun. Bir sopayı iki elinizle tutun; sağlam kolunuzla sopayı iterek ağrılı kolun ön kolunu dışarı doğru çevirin.

15–20 saniye tutun, 5 tekrar

Ne zaman hemen başvurmalı?

Omuz ağrısı her zaman donuk omuz değildir. Şu durumlarda beklemeden bir hekime başvurun:

Ağrı bir düşme ya da darbeden sonra başladıysa
Kolda ani güç kaybı, uyuşma ya da karıncalanma varsa
Omuzda kızarıklık, şişlik ve ateş varsa
Nedensiz kilo kaybı ya da dinlenmekle geçmeyen şiddetli gece ağrısı varsa
Özellikle sol omuz ağrısına göğüs ağrısı, nefes darlığı ya da terleme eşlik ediyorsa (kalp kaynaklı olabilir, 112'yi arayın)

Omzunuz için destek almak isterseniz: Evde değerlendirme ve kişiye özel egzersiz programı için WhatsApp'tan yazabilirsiniz.

Kaynaklar

Physiopedia. Adhesive Capsulitis.
American Academy of Orthopaedic Surgeons (AAOS), OrthoInfo. Frozen Shoulder.
NHS. Frozen shoulder.
Chen M-H, Chen W-S. A Narrative Review of Adhesive Capsulitis with Diabetes. J Clin Med. 2024;13(19):5696.