Hastalık rehberi
Atlet dizi, diz kapağının hemen altındaki kirişte (patellar tendon) aşırı yüklenmeyle ortaya çıkan ağrıdır. Voleybol ve basketbol gibi sıçrama gerektiren sporlarda sık görülür, ama sporcu olmayanlarda da olabilir. Tek başına dinlenmek çoğu zaman yetmez; tedavinin temeli, kirişi aşama aşama yeniden yüke alıştıran egzersizlerdir.
Tanı genellikle şikâyetler ve muayeneyle konur; çoğu zaman görüntüleme gerekmez.
Hollanda’da 76 hastayla yapılan bir çalışmada, katılımcıların çoğunun ağrısı yaklaşık iki yıldır sürüyordu. Yarısı dört aşamalı bir programa, yarısı yalnızca eğimli zeminde yavaş inişli (eksantrik) çömelmeye ayrıldı. 24 hafta sonra aşamalı programdaki grup daha fazla iyileşti; spora dönüş oranı %43’e karşı %27 idi, ancak bu fark istatistiksel olarak anlamlı değildi.
Bir sonraki aşamaya, tek bacak çömelmede ağrı 10 üzerinden 3 ya da altındaysa ve mevcut aşama en az bir hafta yapıldıysa geçildi.
Koşu, sıçrama, uzun ve yokuşlu yürüyüş gibi ağrıyı artıran etkinlikleri azaltabilirsiniz. Kiriş iyileşmek için yüke ihtiyaç duyar, fazlası ise ağrıyı artırır.
Egzersiz sırasında ağrının 10 üzerinden 3’ü geçmemesine dikkat edebilirsiniz. Bir egzersiz ağrısız hâle gelince bir sonrakine geçin.
Havluya sardığınız buzu 10–15 dakika, günde 2–3 kez uygulayabilirsiniz.
Diz kapağının altına takılan atlet dizi bandı kirişin yükünü azaltabilir. Uygun ağrı kesiciyi eczacınıza sorabilirsiniz.
Diz kapağının çevresindeki ağrı için diz önü ağrısı, topuğun üstündeki kiriş ağrısı için Aşil tendinopatisi rehberine bakabilirsiniz.
Evde egzersiz
Sırayla ilerleyin: bir egzersiz ağrısız hâle gelmeden bir sonrakine geçmeyin. Egzersiz sırasında ağrı 10 üzerinden 3’ü geçmemeli.
Sırtınızı duvara yaslayın ve dizleriniz yaklaşık dik açı yapacak kadar kayarak inin; zorlanıyorsanız daha yukarıda kalın. Kımıldamadan bekleyin. Ağrı 10 üzerinden 3’ü geçmesin. Kolaylaştıkça ağırlığınızı ağrılı bacağa daha çok verebilirsiniz.
45 saniye, 5 kez, her günSırtüstü ya da oturarak bacağınızı uzatın, dizinizin altına rulo yapılmış bir havlu koyun. Dizinizin arkasıyla havluyu yere doğru bastırın; uyluğunuzun ön kası sıkılacak, topuğunuz hafifçe kalkacak. 5 saniye tutun.
10 tekrar, günde 2–3 kezSandalyeye dik oturun. Bir dizinizi yavaşça düzeltip bacağınızı yere paralel olacak şekilde kaldırın, uyluğunuzun ön kasını sıkın. 5 saniye tutup yavaşça indirin.
Her bacakla 10 tekrar, günde 2 kezSırtüstü yatın, dizleriniz bükülü, ayaklarınız yerde. Kalçanızı sıkarak sırtınızı yerden kaldırın; omuzlarınızdan dizlerinize kadar düz bir çizgi oluşsun. 3–5 saniye bekleyip yavaşça inin.
10–15 tekrar, günde 1–2 kezSırtınızı duvara dayayın, ayaklarınız duvardan bir adım önde olsun. Dizleriniz ayak parmaklarınızın hizasında kalacak şekilde, ağrıyı belirgin artırmayan bir derinliğe kadar inin, birkaç saniye bekleyip yukarı çıkın.
8–10 tekrar, 2–3 setDuvarda yarım çömelme ağrısız hâle gelince başlayın. Tezgâha hafifçe tutunarak ağrılı bacağınızın üzerinde durun, dizinizi rahat ettiğiniz kadar bükün; diziniz içe kaçmasın. Sonra iterek doğrulun.
10 tekrar, 3 setKiriş iyileşmek için yüke ihtiyaç duyar, ancak fazla yük ağrıyı artırır. Tamamen dinlenmek yerine ağrıyı artıran koşu, sıçrama ve uzun yürüyüşleri azaltıp kademeli egzersize başlayabilirsiniz.
Çoğu zaman aylar sürebilir. Büyük kısmının belirtileri yaklaşık iki yıldır süren sporcularla yapılan bir çalışmada, 24 haftanın sonunda katılımcıların yarısından azı eski spor düzeyine dönebilmişti. Düzenli ve sabırlı egzersiz önemlidir.
Yükü azaltarak, ağrının izin verdiği ölçüde devam edebilirsiniz. Çalışmada sporcular, tek bacak çömelmede ağrı 10 üzerinden 3 ya da altına inince bir sonraki aşamaya geçti ve spora kademeli olarak döndü. Belirtiler alevlendiğinde ise etkinliği en az 4 hafta bırakmaları ya da belirgin azaltmaları önerildi.
Atlet dizinde ağrı diz kapağının hemen altında, kirişin üzerindedir. Diz önü ağrısında ise ağrı daha çok diz kapağının çevresinde ve arkasında hissedilir. Ayrıntılar için diz önü ağrısı rehberimize bakabilirsiniz.
Kaynaklar
®