Yüz Felci (Bell Felci): Tedavi, Göz Bakımı ve Egzersiz

72 saatTedavi bu süre içinde başlarsa daha etkili oluyor (NHS)

%17 / %28Tam iyileşmeyenlerin oranı: kortizon alanlar ile almayanlar (7 çalışma, 895 kişi)

6 ayBelirtilerin çoğunlukla düzeldiği süre; bazı kişilerde daha uzun sürebilir

15–45 yaşEn sık görüldüğü yaş aralığı; her yaşta ortaya çıkabilir

Önce inme olmadığından emin olun. Yüzde sarkmayla birlikte kolunuzu kaldıramıyor ya da konuşmakta zorlanıyorsanız beklemeden 112'yi arayın. Yalnızca yüzünüz etkilenmiş olsa bile aynı gün bir hekime görünün: Tanıyı hekim koyar ve tedavi erken başladığında daha etkilidir.

Nedir?

Yüz kaslarını çalıştıran yüz siniri (yedinci kafa siniri) etkilenir; yüzün bir yanı güçsüzleşir ya da hiç hareket etmez. Belirtiler 48–72 saat içinde, aniden ortaya çıkar.

Kesin nedeni bilinmiyor. Vücutta uyuyan bir virüsün (uçuk ya da suçiçeği virüsü gibi) yeniden etkinleşmesi olası tetikleyiciler arasında sayılıyor. Gebelik, diyabet, yüksek tansiyon, obezite ve üst solunum yolu enfeksiyonları riski artırıyor.

Belirtiler

Yüzün bir yanında güçsüzlük ya da hareket ettirememe
Göz kapağında ya da ağız köşesinde sarkma
Gözü kapatmakta zorlanma; gözde kuruluk ya da sulanma
Tat almada değişiklik, ağız kuruluğu ya da ağızdan salya akması
Seslere karşı hassasiyet
Yüzde ya da çenede ağrı

İlk günler: iki öncelik

Kortizon. Genellikle on günlük bir kortizon tedavisi verilir, bazen yanına antiviral ilaç eklenir. Yedi çalışmayı (895 kişi) inceleyen Cochrane derlemesinde, kortizon alanların %17'sinde, almayanların %28'inde yüz tam iyileşmedi; yani her on kişi tedavi edildiğinde bir kişide eksik iyileşme önleniyor. Yan etkiler açısından iki grup arasında anlamlı fark görülmedi. Tedavi ilk 72 saatte başladığında daha etkili olduğu için beklememek gerekir.

Gözü korumak. Göz kapanmadığında yüzeyi kurur ve zarar görebilir. Gündüz göz damlası, gece göz merhemi kullanılır; uyurken göz, hekimin önerdiği bantla kapatılır. Dışarıda gözü rüzgâr ve tozdan korumak için yanları kapalı bir gözlük işe yarar. Göz kırpmak zorsa kapağı parmağınızın sırtıyla nazikçe kapatabilirsiniz.

Yemek yerken yumuşak ve soslu yiyecekler kolaylık sağlar. Yemekten sonra yanağınızın iç tarafında yiyecek kalıp kalmadığına bakın ve dişlerinizi fırçalayın. İçecek dökülüyorsa pipet ya da ağızlıklı bardak kullanın; alt dudağınızı parmağınızla desteklemek de yardımcı olur.

Yüzümü çalıştırmalı mıyım?

İlk akla gelen, yüzü zorlayarak “çalıştırmak” olur. Oysa yüz felci alanındaki uzman kuruluşlar ilk dönemde tersini öneriyor. İngiltere'deki Facial Palsy UK'ye göre bu dönemde yüzü egzersizle çalıştırmaya gerek yok; bu, iyileşmeyi hızlandırmıyor. Hareketleri zorlamak, gözü sıkarak kapatmaya çalışmak ve sakız çiğnemek istenmeyen yan etkilere yol açabiliyor. Kuruluşun özeti şöyle: Yüzünüzü iyileşme boyunca olabildiğince güçlü değil, olabildiğince nazik kullanırsanız daha iyi ve daha az yan etkili bir iyileşme beklenir.

Hareket geri gelmeye başladığında durum değişir. Fizik tedavi yöntemlerini inceleyen Cochrane derlemesine (12 çalışma, 872 kişi) göre kişiye özel yüz egzersizleri, özellikle orta dereceli ve uzun süren felçlerde yüz işlevini iyileştirebiliyor; kanıtın kalitesi düşük. Aynı derlemede elektrik uyarımı sahte uygulamadan üstün bulunmadı.

İyileşme sırasında bazı kişilerde istemsiz eş hareketler gelişebilir; örneğin gülümserken göz kısılır. Bu yüzden hareketler aynada, yavaş, küçük ve iki tarafı eşit yapılır. Egzersize başlamadan önce yüz rehabilitasyonunda deneyimli bir fizyoterapistin sizi değerlendirmesi en doğrusudur.

Akupunktur: araştırmalar ve klinik gözlemim

Altı çalışmayı (537 kişi) inceleyen Cochrane derlemesi, çalışmaların kalitesi yetersiz olduğu için akupunkturun yüz felcinde etkili olup olmadığı konusunda bir sonuca varamadı; yan etki bildirilmedi, ancak çalışmalar bunu düzenli olarak kaydetmemişti. Facial Palsy UK, ilk dönemde iğnelerden elektrik verilen akupunkturdan kaçınılmasını öneriyor.

Kişisel klinik gözlemim

Kendi klinik gözlemimde akupunkturun yüz felcinde ciddi biçimde etkili olduğunu gördüm. Bunu bir araştırma sonucu olarak değil, kendi gözlemim olarak paylaşıyorum; herkes aynı yanıtı vermeyebilir.

Türkiye'de akupunkturu yalnızca ilgili alanda uygulama sertifikası olan hekimler, Sağlık Bakanlığınca yetkilendirilmiş birimlerde yapabilir. Akupunkturu tıbbi tedavinin ve rehabilitasyonun yerine değil, yanında düşünün.

Tedavi

Kortizonİlk 72 saatte başlanır; tam iyileşme şansını artırır. Hekiminiz düzenler.
Antiviral ilaçBazı durumlarda kortizona eklenir; kararı hekiminiz verir.
Göz bakımıDamla, merhem ve gece bantlama; göz kapanmadığı sürece her gün.
Masaj ve gevşemeİlk haftalarda kasları yumuşak tutmak için nazik masaj; yüzü zorlamak yok.
Yüz rehabilitasyonuHareket geri gelirken ya da iyileşme geciktiğinde, kişiye özel yüz egzersizleri.
Kalıcı etkilerdeUzun süren olgularda hekiminiz ek tedavi seçeneklerini, gerekirse cerrahiyi değerlendirir.

Evde bakım

Yüz felci için altı güvenli uygulama

İlk üçü ilk haftalar içindir: Gözü korur, kasları yumuşak tutar. Son üçü yalnızca hareket geri gelmeye başladığında ve tercihen fizyoterapistiniz onay verdikten sonra yapılır. Hepsinde kural aynı: yavaş, küçük, zorlamadan.

Gözü parmakla kapatma

Gözünüz kendiliğinden kapanmıyorsa, temiz elinizle işaret parmağınızın sırtını üst göz kapağınıza koyun; kapağı nazikçe aşağı indirip birkaç saniye kapalı tutun. Göz yüzeyinin nemli kalmasına yardım eder. Gözünüzü sıkarak kapatmaya çalışmayın.

Gün içinde sık sık

Yüz masajı

Parmak uçlarınızla alnınıza, şakağınıza, yanağınıza, çenenize ve boynunuza yavaş, küçük daireler çizin. Bastırmayın; ağrı ya da rahatsızlık olmamalı. Kasların yumuşak ve esnek kalmasına yardım eder.

Birkaç dakika, günde birkaç kez

Büzük dudak nefesi

Gevşeme nefesi

Rahatça oturun; omuzlarınızı ve çenenizi gevşetin, dişleriniz birbirine değmesin. Burnunuzdan sakin bir nefes alın ve yavaşça verin. Yüzünüzün iki yanının da yumuşadığını hissedin. Gerginlik yüzü zorlamanıza yol açar; gevşemek de bakımın parçasıdır.

5–10 nefes, günde birkaç kez

Küçük gülümseme

Aynada küçük gülümseme

Hareket geri gelmeye başladıysa aynanın karşısına geçin. Dudaklarınız kapalıyken çok hafif gülümseyin; amaç büyük bir gülüş değil, iki dudak köşesinin eşit hareket etmesi. Sağlam taraf öne geçiyorsa hareketi küçültün. 2–3 saniye tutup yavaşça bırakın.

5 tekrar, günde 2–3 kez

Kaş kaldırma

Nazik kaş kaldırma

Aynaya bakarak iki kaşınızı birlikte, yavaşça ve az miktarda kaldırın. Gözünüzün ya da ağzınızın çevresinde istemeden bir hareket başlıyorsa durun ve hareketi küçültün.

5 tekrar, günde 2–3 kez

Dudakları toplama

Dudakları öne toplama

Aynaya bakarak dudaklarınızı öpücük verir gibi yavaşça öne toplayın; iki tarafın eşit hareket ettiğini izleyin. 2–3 saniye tutup gevşetin. Güç kullanmayın.

5 tekrar, günde 2–3 kez

Bu uygulamalar yüz siniri felci içindir. Yüzdeki güçsüzlük inmeye bağlıysa program farklıdır; rehabilitasyon ekibinize danışın.

Video

Yüz felci için videolar

İngiltere'de yüz felci tedavisinde uzmanlaşmış Queen Victoria Hospital'ın YouTube kanalından, felcin ilk dönemi için hazırlanmış iki video. Videolar İngilizcedir; oynatıcıda Ayarlar → Altyazılar → Otomatik çevir → Türkçe seçebilirsiniz.

Gözü bantlama

Göz kapanmadığında gece için bantlamanın nasıl yapıldığını gösteren video.

Yüz masajı

İlk dönemde yüz kaslarına uygulanan masajı gösteren video.

Videolar Queen Victoria Hospital kanalına aittir.

Sık sorulan sorular

Yüz felci kendiliğinden geçer mi?

Çoğu kişide belirtiler birkaç hafta içinde düzelmeye başlar ve altı ay içinde geçer; bazı kişilerde daha uzun sürebilir ya da kalıcı etkiler kalabilir. İlk 72 saatte başlanan kortizon tedavisi tam iyileşme şansını artırır. Üç hafta içinde hiç düzelme yoksa hekiminize yeniden başvurun.

Yüz felcinde egzersize ne zaman başlanır?

İlk haftalarda yüzü zorlayarak çalıştırmak iyileşmeyi hızlandırmaz, istenmeyen etkilere de yol açabilir; bu dönemde göz bakımı ve nazik masaj yeterlidir. Hareket geri gelmeye başladığında, tercihen bir fizyoterapist değerlendirdikten sonra, aynada küçük ve iki tarafı eşit hareketlerle başlanır.

Elektrik tedavisi yüz felcine iyi gelir mi?

Dört çalışmayı (313 kişi) inceleyen Cochrane derlemesinde elektrik uyarımı, altı aydaki iyileşme açısından sahte uygulamadan üstün bulunmadı; düşük kaliteli bir çalışmada sonuçlar daha kötüydü. Bu yüzden rutin olarak önerilmez.

Akupunktur yüz felcine iyi gelir mi?

Araştırmalar kesin bir şey söyleyemiyor: Altı çalışmayı inceleyen Cochrane derlemesi, çalışmaların kalitesi yetersiz olduğu için sonuca varamadı. Kendi klinik gözlemimde ise akupunkturun yüz felcinde ciddi biçimde etkili olduğunu gördüm. Türkiye'de akupunkturu yalnızca sertifikalı hekimler uygulayabilir; kortizon tedavisinin ve göz bakımının yerini tutmaz.

Ne zaman hemen başvurmalı?

Şu durumlarda beklemeden bir hekime başvurun:

Yüzde sarkmayla birlikte kolda ya da bacakta güçsüzlük ya da konuşma bozukluğu (112'yi arayın)
Yüzde güçsüzlük yeni başladıysa: aynı gün, en geç ilk üç gün içinde
Gözde ağrı, kızarıklık ya da bulanık görme
Kulakta ya da kulak çevresinde ağrılı kabarcıklar ya da döküntü
Üç hafta içinde hiçbir düzelme olmaması

Kaynaklar

Berkshire Healthcare NHS Foundation Trust. Facial palsy: physiotherapy advice. Patient leaflet.
Chen N, Zhou M, He L, Zhou D, Li N. Acupuncture for Bell's palsy. Cochrane Database Syst Rev. 2010;(8):CD002914.
Facial Palsy UK. Initial advice and guidance.
Facial Palsy UK. Management of flaccid facial paralysis (floppy face).
Madhok VB, Gagyor I, Daly F, et al. Corticosteroids for Bell's palsy (idiopathic facial paralysis). Cochrane Database Syst Rev. 2016;(7):CD001942.
National Institute of Neurological Disorders and Stroke. Bell's palsy. Last reviewed 19 May 2026.
NHS. Bell's palsy. Page last reviewed 4 July 2023.
Oxford University Hospitals NHS Foundation Trust. Facial palsy. Patient leaflet OMI 90999. October 2025.
Teixeira LJ, Valbuza JS, Prado GF. Physical therapy for Bell's palsy (idiopathic facial paralysis). Cochrane Database Syst Rev. 2011;(12):CD006283.