Hastalık rehberi
Ani bir dönüşte ya da dizinize aldığınız bir darbede diz kapağınızın yerinden kaydığını mı hissettiniz? Diz kapağı, uyluk kemiğindeki oluğundan çoğu zaman dışa doğru çıkar ve sıklıkla kendiliğinden yerine döner. Yerine dönmüş olsa bile bir hekimin muayenesi gerekir. İyileşmenin anahtarı, uyluk ve kalça kaslarınızı yeniden güçlendirmektir.
Havluya sarılı buzu 10–15 dakika, günde en az 3 kez uygulayabilirsiniz. Dinlenirken bacağınızı yüksekte ve destekli tutun.
Hekiminize ya da eczacınıza danışarak ağrı kesici kullanabilirsiniz. Ağrının azalması egzersizleri kolaylaştırır.
Tutukluğu önlemek için diz egzersizlerini gün boyunca yapın. Dizliği ekibinizin söylediği süre ve hareket sınırıyla kullanın.
Dizinizi döndürme ve burkma hareketlerinden kaçının. Diz eski gücüne kavuşmadan spora dönmeyin.
Evde egzersiz
Bu egzersizler ilk dönem içindir; dizlik kullanıyorsanız hekiminizin ya da fizyoterapistinizin izin verdiği sınırlar içinde yapın. Uyluk kasınız yorulduğunda dinlenin. Güçlendikçe fizyoterapistiniz sizi basamak çıkma gibi ayakta yapılan egzersizlere geçirir.
Bacaklarınız düz olacak şekilde oturun ya da uzanın, dizinizin altına rulo yapılmış bir havlu koyun. Uyluğunuzu sıkarak dizinizin arkasını havluya bastırın ve topuğunuzu kaldırın. 3 saniye tutun, yavaşça indirin.
10 tekrarSırtüstü uzanın ya da bacaklarınız düz oturun. Ayak ucunuzu kendinize çekin, uyluğunuzu sıkın ve dizinizi düz tutarak bacağınızı yaklaşık 15 cm kaldırın. 3 saniye tutun, yavaşça indirin.
10 tekrarSırtüstü uzanın ya da oturun. Topuğunuzu kaydırarak dizinizi rahat ettiğiniz kadar bükün, kısa bir süre tutun ve düzeltin. Dizlik kullanıyorsanız hekiminizin ya da fizyoterapistinizin belirlediği sınırı aşmayın.
5 dakika boyuncaSırtüstü uzanın, ayaklarınız yerde, dizleriniz bükülü olsun; dizlik kullanıyorsanız izin verilen sınıra kadar bükün. Kalçanızı ve belinizi yerden kaldırın, sonra yavaşça indirin.
Her seferde 5–10 saniye tutunOlabilir. 519 kişiyi kapsayan 10 araştırmayı inceleyen bir Cochrane derlemesine göre ilk çıkıktan sonra ameliyatsız izlenenlerin yaklaşık üçte birinde, 2–9 yıl içinde diz kapağı yeniden çıktı. Ameliyat olanlarda bu oran yaklaşık beşte birdi; ancak kanıtın kesinliği çok düşük ve ameliyatın günlük işlevi belirgin şekilde iyileştirip iyileştirmediği belli değil.
Çoğu zaman gerekmez. Diz içinde başka yapılar da hasar gördüyse ya da diz kapağı tekrar tekrar çıkıyorsa ameliyat düşünülebilir. Karar, muayene ve görüntüleme sonrası hekiminizle birlikte verilir.
İlk çıkıktan sonra dizlik verilebilir. Ne kadar süre takacağınıza ve dizinizi ne kadar bükebileceğinize ekibiniz karar verir. Bir NHS broşürüne göre dizlik iki haftaya kadar kullanılabilir ve gece, kişisel bakım ve egzersiz sırasında çıkarılabilir. Dizlik çıkınca bir süre tutukluk olması normaldir.
Dizinizin hareketi ve uyluk, arka uyluk ve baldır kaslarınızın gücü sağlam tarafla aynı düzeye gelince; koşma, yön değiştirme ve sıçrama gibi sporunuzun gerektirdiği hareketleri güvenle yapabildiğinizde. Kaynaklarda bu süre 6–8 haftadan 12–24 haftaya kadar değişiyor. Günlük işlere dönüş genellikle 6–12 hafta sürer.
Koltuk değneği olmadan yürüyebildiğinizde ve ani frene güvenle basabildiğinizde.
Dizde boşalma hissi için ön çapraz bağ, merdivende ve çömelince artan ağrı için diz önü ağrısı rehberine bakabilirsiniz.
İlk iki durumda acil servise gidin; ağrı nedeniyle bacağınızı hareket ettiremiyorsanız 112’yi arayın. Kendiniz araç kullanmayın. Hareketiniz ve gücünüz tam döndüğü halde ağrı, boşalma hissi ya da işlerinize dönmekte güçlük sürüyorsa da bir uzmana görünebilirsiniz.
Kaynaklar
®