®Ayak bileğini yukarı aşağı oynatma
Ayağınızı rahat ettiğiniz ölçüde yukarı çekin ve aşağı itin. Erken hareket dolaşımı destekler ve bacakta pıhtı riskini azaltır.
10 tekrar, günde 3–5 kez6 haftaKırığın kaynaması için gereken yaklaşık süre
3–6 ayAğrı ve şişliğin sürebileceği süre
4. haftaŞişliğin belirgin şekilde azalmaya başlaması beklenir
6–12 haftaÇoğu kişinin olağan etkinliklerine döndüğü süre
Kırığın yeri tedaviyi belirler
1
Taban kırığı
Kemiğin ayak bileğine yakın ucundaki kırıklar. Bot ya da sert tabanlı ayakkabı yalnızca rahatlık içindir; ağrının izin verdiği ölçüde ayağınıza basarak yürüyebilirsiniz. Gerekirse koltuk değneği kullanın.
2
Jones kırığı
Tabana yakın ama biraz daha ileride. Daha yavaş iyileşebilir: ilk haftalarda alçı ve koltuk değnekleriyle ayağa yük verilmeyebilir. Küçük bir kısmı kaynamaz ve ameliyat gerekebilir.
3
Gövde kırığı
Kemiğin orta kısmındaki kırıklar. Bot genellikle rahatlık içindir, rahat ettiğiniz ölçüde yürümek teşvik edilir; ilk adımlarda topuğa basmak daha kolay olabilir.
4
İlk 24–72 saat
Ayağınızı dinlendirin ve yastıklarla kalça hizasının üzerine kaldırın. Havluya sarılı buzu 15 dakikaya kadar, birkaç saatte bir uygulayın.
Haftalara göre
- 0–3. hafta: Yürürken botu giyin, dinlenirken ve gece çıkarın. Ağrı izin verdikçe ayağınıza basın, kendinizi hazır hissettiğinizde koltuk değneğini bırakın.
- 3–6. hafta: Botu kademeli olarak azaltın, olağan işlerinize dönün.
- 6–12. hafta: Çoğu kişi olağan etkinliklerine döner; uzun yürüyüşler ve koşu bir süre daha rahatsızlık ve şişlik yapabilir.
Jones kırığında bu takvim farklıdır; ne zaman ve ne kadar yük vereceğinizi kırık kliniği söyler.
Neler iyi gelir?
- Ağrı kesicinizi kutusundaki dozda kullanın; ağrınız geçmiyorsa hekiminize ya da eczacınıza danışın.
- Gün sonunda artan şişlik için ayağınızı yükseğe kaldırın.
- Sağlam ayağınıza destekleyici bir ayakkabı ya da spor ayakkabı giyin.
- Sigara içiyorsanız bırakın ya da azaltın; özellikle ilk 2 hafta önemlidir.
Evde egzersiz
Ayağı ve ayak bileğini hareketli tutan altı egzersiz
İlk dört egzersize olabildiğince erken başlayın; ağrınızı belirgin şekilde artırmadan yapın. Son ikisi ayakta yapılır: rahatça yürüyebildiğinizde başlayın. Jones kırığında ayakta yapılan egzersizler için ekibinizin onayını bekleyin.
Ayak bileğiyle daire çizme
Ayağınızla bir yöne yavaş daireler çizin, sonra yönü değiştirin.
Her yöne 10 tekrar, günde 3–5 kezAyak parmaklarını açma
Topuklarınız birbirine değerken ayak parmaklarınızı birbirinden ayırın ve ayaklarınızı hafifçe dışa çevirin. Ağrıya doğru zorlamayın.
10 tekrar, günde 3–5 kezAyağı içe ve dışa çevirme
Oturun ya da uzanın. Ayağınızı rahat ettiğiniz kadar içe, sonra dışa doğru çevirin.
10 tekrar, günde 3–4 kezYaralı bacak üzerinde durma
Rahatça yürüyebildiğinizde başlayın. Bir tezgâha tutunarak yaralı bacağınızın üzerinde durun; kolaylaştıkça tutunmadan deneyin.
30 saniyeye kadar, günde 3–4 kezParmak ucunda yükselme
Tutunarak iki ayağınızın parmak uçlarında yükselin ve yavaşça inin. Çok rahatsız edici olmadan yapın.
8–12 tekrar, günde 3–4 kezSık sorulan sorular
Bot kırığın iyileşmesine yardım eder mi?
Kemiğin tabanındaki kırıklarda bot ya da sert tabanlı ayakkabı yalnızca rahat etmeniz için verilir; iyileşmeyi hızlandırmaz. Yürürken giyin, dinlenirken ve gece çıkarabilirsiniz. Sağlam ayağınıza destekleyici bir ayakkabı giymek diğer eklemlerinizi korur.
Jones kırığı nedir, neden farklı tedavi edilir?
Jones kırığı, 5. tarak kemiğinin tabanına yakın ama biraz daha ileride olan bir kırıktır ve daha yavaş iyileşebilir. Bir NHS broşürüne göre ilk 6 hafta alçı ve koltuk değnekleriyle ayağa yük verilmez; daha sonra bota geçilebilir. Bu kırıkların küçük bir kısmı kendiliğinden kaynamaz ve ameliyat düşünülebilir. Kırık tipinizi ve ne kadar yük verebileceğinizi ekibiniz söyler.
Ne zaman araba kullanabilirim?
Bottan ya da sert tabanlı ayakkabıdan çıktığınızda, rahat yürüyebildiğinizde, ani fren gibi acil manevraları ağrı ya da tereddüt olmadan yapabildiğinizde ve sigortanız sizi kapsadığında. Önce güvenli bir yerde deneyin.
Ne zaman spora dönebilirim?
Ağrısız çömelebildiğiniz, sekebildiğiniz, zıplayabildiğiniz ve koşabildiğiniz zaman. Çoğu kişi 6–12 hafta içinde olağan etkinliklerine döner; koşu gibi daha zorlu etkinlikler bir süre daha rahatsızlık verebilir. Yapamıyorsanız fizyoterapi için hekiminize başvurun.
Ağrı ve şişlik ne kadar sürer?
Kırık yaklaşık 6 haftada kaynar, ama ağrı ve şişlik 3–6 ay sürebilir. Şişlik genellikle günün sonunda artar ve 4. haftadan itibaren belirgin şekilde azalmalıdır. Sigara iyileşmeyi yavaşlatır, ileri durumlarda durdurabilir.
Ayak bileğinin burkulması için ayak bileği burkulması, ayak bileği kemiklerinin kırılması için ayak bileği kırığı rehberine bakabilirsiniz.
Ne zaman acile ya da hekime başvurmalı?
- Baldırınızda hareketle artan ağrı, ağırlık hissi, kızarıklık, sıcaklık ya da artan şişlik varsa: bacakta pıhtı olabilir, hemen acil servise başvurun
- Diyabetiniz varsa ve ayağınızda renk değişikliği ya da kızarıklık fark ederseniz
- Şişlik 4. haftadan sonra belirgin şekilde azalmıyorsa
- 6. haftada hâlâ belirgin ağrı ve şişlik varsa ya da botsuz yürümekte zorlanıyorsanız
- Kırığın bulunduğu bölgeden uzakta ağrı ya da başka belirtiler varsa
Kaynaklar
- University Hospitals Sussex NHS Foundation Trust, Physiotherapy. Base of 5th metatarsal fracture. 2559, August 2025.
- Royal Free London NHS Foundation Trust, Virtual fracture clinic. Fifth metatarsal fractures. RFL949 version 4, June 2025.
- East Sussex Healthcare NHS Trust. Fracture of the base of the 5th metatarsal (Jones). November 2025.