Ayak bileğini yukarı aşağı oynatma
Oturun ya da uzanın. Ayağınızı rahat ettiğiniz aralıkta yukarı doğru çekin, sonra aşağı doğru itin. Bot kullanıyorsanız ekibiniz izin verdiyse botu çıkarıp yapabilirsiniz.
10 tekrar, günde 3–4 kezHastalık rehberi
Ayak bileğiniz kırıldı ve şimdi bot ya da alçıyla mı yürüyorsunuz? Dış bilekteki ince kemiğin (fibula) dengeli kırıkları neredeyse her zaman ameliyatsız iyileşir. Kemik genellikle 6–12 haftada kaynar; asıl iş ondan sonra başlar: ayak bileğinin hareketini, gücünü ve dengesini geri kazanmak. Bu rehber, bot ya da alçı döneminden sonra evde yapabileceğiniz egzersizleri anlatıyor.
İlk 24–72 saat dinlenin ve ayağınızı yüksekte tutun. Gerekirse havluya sarılı buzu saatte en fazla 15 dakika uygulayın; hissiniz azsa ya da cildinizde sorun varsa buz kullanmayın.
Dinlenirken ayağınızı yükseltin, ayakta kalma sürenizi kademeli artırın. Hekiminize ya da eczacınıza danışarak ağrı kesici kullanabilirsiniz.
Önce iki değnekten bire geçin; tek değneği sağlam tarafınızdaki elinizde tutun. Sonra değneksiz yürüyün ve topuktan parmağa basarak yürümeyi hedefleyin.
Kırık kaynadıktan sonra, genellikle 6. haftadan itibaren, güçlendirme ve denge egzersizleri eklenir. Spora ağrısız ve tam hareketle dönün.
Evde egzersiz
İlk üç egzersiz bot ya da alçı döneminden sonra, ekibiniz izin verdiğinde başlar; son üçü genellikle 6. haftadan sonra eklenir. Hafif rahatsızlık normaldir ama 2 saat içinde geçmelidir.
Oturun ya da uzanın. Ayağınızı rahat ettiğiniz aralıkta yukarı doğru çekin, sonra aşağı doğru itin. Bot kullanıyorsanız ekibiniz izin verdiyse botu çıkarıp yapabilirsiniz.
10 tekrar, günde 3–4 kezAğrı yatıştıktan sonra başlayın. Bacağınız düz oturun, havluyu ayağınızın ön kısmına dolayıp uçlarından tutun ve ayağınızı kendinize doğru çekin.
20–30 saniye tutun, günde 3 kezDuvara dönük durun, ellerinizi duvara koyun. Ağrılı ayağınızı geriye alın; dizi düz, topuğu yerde kalsın. Öndeki dizinizi bükerek rahat ettiğiniz kadar öne eğilin.
Rahat ettiğiniz kadar, günde 3–4 kezBir tezgâha tutunarak dik durun. Topuklarınızı kaldırıp parmak uçlarınızda yükselin, 3 saniye tutun ve yavaşça inin. Kendinize güvendiğinizde tek ayakla, tutunarak yapın.
Ağrınızın izin verdiği kadar, gün içindeGenellikle 6. haftadan sonra başlanır. Ellerinizi kullanmadan sandalyeden kalkın ve kontrollü şekilde oturun.
10 tekrarGenellikle 6. haftadan sonra başlanır. Bir tezgâha tutunarak ağrılı ayağınızın üzerinde durun. Kolaylaştıkça tutunmayı azaltın, sonra gözleriniz kapalı deneyin.
20–30 saniyeKırığın türüne göre değişir. Dış bilekteki dengeli kırıklarda bot genellikle ayaktayken 1 ile 4 hafta kullanılır ve 6 haftada bot ve koltuk değneği bırakılır. Alçıyla tedavi edilen kırıklarda bu süre çoğu zaman 6 haftadır. Finlandiya’da yapılan randomize bir çalışmada, dış bilekteki dengeli kırıklarda 3 haftalık alçı ya da ortez, alışılmış 6 haftalık alçı kadar iyi sonuç verdi.
Kırık genellikle 6–12 haftada kaynar, ama ağrı, tutukluk, şişlik ve güç kaybının tamamen geçmesi 6–12 ayı bulabilir. Gün sonunda biraz şişlik ve sızı olması normaldir. Dinlenirken ayağınızı yüksekte tutun.
Egzersiz sırasında hafif rahatsızlık olabilir, ama 2 saat içinde geçmeli ve belirtilerinizi genel olarak kötüleştirmemeli. Ağrı uzun sürüyorsa tekrar sayısını azaltın ve fizyoterapistinize danışın.
Bot ya da alçıyla araç kullanmayın. Botu bıraktığınızda, normal yürüyebildiğinizde ve ani frene güvenle basabildiğinizde başlayabilirsiniz; önce sakin bir yerde deneyin. Kırık sol ayağınızdaysa ve otomatik vitesli araç kullanıyorsanız daha erken mümkün olabilir.
Dış bilekteki dengeli kırıklarda masa başı işlere genellikle 1–2 hafta, bedensel işlere 4–6 hafta sonra dönülebilir. İşinizi yapabildiğinizi hissettiğinizde, mümkünse kademeli dönün.
Kırık olmadan burkulan bilek için ayak bileği burkulması, kolda benzer süreç için el bileği kırığı sonrası rehberine bakabilirsiniz.
Kaynaklar